Potrącenie wierzytelności to sposób umorzenia wzajemnych zobowiązań poprzez złożenie jednostronnego oświadczenia przez jedną ze stron. Jeżeli dwie osoby są jednocześnie względem siebie wierzycielem i dłużnikiem, mogą – po spełnieniu ustawowych przesłanek – doprowadzić do wzajemnego umorzenia swoich wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.
Aby potrącenie było skuteczne, wierzytelności powinny być:
- wzajemne,
- jednorodzajowe (najczęściej pieniężne),
- wymagalne,
- możliwe do dochodzenia przed sądem lub innym organem państwowym.
Potrącenie następuje poprzez złożenie drugiej stronie oświadczenia woli. Nie jest wymagane zawarcie odrębnej umowy ani uzyskanie zgody drugiego wierzyciela. Instytucja potrącenia ma duże znaczenie dla przedsiębiorców, ponieważ pozwala ograniczyć przepływy finansowe i uprościć wzajemne rozliczenia. Zamiast dokonywania dwóch odrębnych płatności strony mogą doprowadzić do umorzenia zobowiązań w drodze potrącenia.
Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie wierzytelności podlegają potrąceniu. Kodeks cywilny przewiduje wyjątki dotyczące m.in. niektórych roszczeń alimentacyjnych oraz innych wierzytelności wskazanych w ustawie. W praktyce sporów gospodarczych skuteczność potrącenia często zależy od prawidłowego ustalenia momentu wymagalności wierzytelności oraz właściwego sformułowania oświadczenia o potrąceniu.