Ustawa z dnia 9 kwietnia 2019 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U.2019.681 j.t.) (dalej: u.u.i.g.) przewiduje możliwość wpisania informacji gospodarczej o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem oraz dłużnika niebędącego konsumentem. Niniejszy wpis ograniczony zostaje w znacznej części do przedstawienia zasad wpisu wierzytelności przysługującej wierzycielowi od dłużnika niebędącego konsumentem.
Dłużnik niebędący konsumentem to:
- osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, zobowiązana względem wierzyciela w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą;
- osoba fizyczna, która zakończyła wykonywanie działalności gospodarczej, w zakresie zobowiązań względem wierzyciela związanych z zakończoną działalnością gospodarczą;
- osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej zobowiązana względem wierzyciela w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą lub stosunkiem prawnym.
Spis treści:
- Wpisanie do KRD – co to oznacza i kiedy jest możliwe?
- Kiedy wierzyciel może wpisać dłużnika do KRD?
- Jak zgłosić dłużnika do KRD?
- Jakie informacje o wierzytelności trafiają do KRD?
- Wpis do KRD bez wyroku – czy to możliwe?
- Kiedy wierzyciel musi usunąć wierzytelności z KRD?
- Wpis do KRD – FAQ
Wpisanie do KRD – co to oznacza i kiedy jest możliwe?
Wpisanie dłużnika do KRD oznacza przekazanie przez wierzyciela informacji gospodarczej dotyczącej zobowiązania dłużnika do biura informacji gospodarczej, które prowadzi rejestr dłużników. Zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (u.u.i.g.), wierzyciel może dokonać wpisu, gdy spełnione zostaną określone warunki: zobowiązanie musi wynikać z określonego stosunku prawnego (np. umowy związanej z działalnością gospodarczą), kwota musi być wymagalna co najmniej od 30 dni (w przypadku dłużnika‑firmy) lub po wysłaniu wezwania (w przypadku konsumenta). Wpis skutkuje powstaniem informacji jawnej, która może być wykorzystywana przez banki, instytucje finansowe i kontrahentów w ocenie rzetelności dłużnika.
Kiedy wierzyciel może wpisać dłużnika do KRD?
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.u.i.g., wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika, który nie jest konsumentem w przypadku, gdy:
- zobowiązanie wynika z określonego stosunku prawnego, w szczególności chodzi o zobowiązanie wynikające z umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej,
- łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika, który nie jest konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 500 zł oraz są one wymagalne od co najmniej 30 dni,
- upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi, który nie jest konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez niego, a jeżeli nie wskazał takiego adresu – na adres siedziby dłużnika lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.
Jak zgłosić dłużnika do KRD?
Aby wierzyciel mógł przekazać informacje o długu dłużnika do KRD warunki określone powyżej muszą zostać spełnione łącznie. Po spełnieniu tych warunków wierzyciel ma prawo dokonania wpisu dłużnika do rejestru. Zakres informacji jakie wierzyciel może przekazać do Krajowego Rejestru Długów został określony w art. 15 ust. 2 u.u.i.g.Zgłoszenie do KRD – niezbędne dokumenty i dane
Aby skutecznie dokonać zgłoszenia dłużnika do Krajowy Rejestr Długów (KRD), wierzyciel musi przygotować komplet danych oraz dokumentów. Do obowiązkowych informacji należą m.in.:
- pełna nazwa lub firma wierzyciela, jego siedziba lub adres, numer NIP;
- pełna nazwa lub firma dłużnika, jego siedziba lub adres oraz – w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą – adres do doręczeń;
- tytuł prawny zobowiązania, kwota zaległości, data jej powstania oraz informacja o tym, czy dłużnik kwestionuje zobowiązanie;
- data doręczenia wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu do KRD.
Warto również upewnić się, że wszystkie dane fakultatywne – takie jak numer REGON wierzyciela, numery organów zarządzających czy informacje o działalności dłużnika – zostały uzupełnione, aby zgłoszenie było kompletne i nie zostało zwrócone do uzupełnienia.
Dane wierzyciela wypisywane do KRD
Ustawodawca wskazał, że wierzyciel będący osobą prawną ma obowiązek przekazać informacje dotyczące siebie w postaci:
- nazwy albo firmy;
- siedziby i adresu;
- numeru NIP;
Są to obowiązkowe dane jakie osoba prawna będąca wierzycielem musi przekazać do rejestru. W przypadku braku przekazania tych danych KRD zwróci wierzycielowi wniosek w celu uzupełnienia.
Oczywiście wierzyciel ma możliwość przekazania danych fakultatywnych takich jak:
- numer właściwego rejestru wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego;
- numer REGON;
- imiona i nazwiska oraz numery PESEL wspólników, osób wchodzących w skład organów zarządzających lub prokurentów;
- imiona i nazwiska pełnomocników, o ile zostali ustanowieni;
- główny przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej.
Informacje o dłużniku będącym osobą prawną, które mogą zostać przekazane przez wierzyciela są tożsame ze wskazanymi powyżej.
Dane dłużnika przekazywane do KRD
Informacje dotyczące dłużnika, które wierzyciel ma obowiązek przekazać do biura obejmują:
- nazwę albo firmę dłużnika;
- siedzibę i adres;
- numer NIP;
– w przypadku dłużnika będącego osobą prawną.
- firmę dłużnika;
- miejsce zamieszkania i adres do doręczeń lub adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza;
- numer NIP;
– w przypadku dłużnika będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.
Wpis do KRD – po jakim czasie można wykonać?
Zgłoszenia dłużnika do KRD nie można dokonać natychmiast po powstaniu zaległości. Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych określa, że:
- w przypadku przedsiębiorców, wierzytelność może być wpisana do KRD po co najmniej 30 dniach od terminu płatności,
- w przypadku konsumentów, musi minąć co najmniej 30 dni od wysłania pisemnego wezwania do zapłaty, które zawiera ostrzeżenie o zamiarze dokonania wpisu.
W praktyce oznacza to, że wierzyciel może przekazać dane dłużnika do KRD dopiero po spełnieniu tych warunków oraz upewnieniu się, że zobowiązanie nie jest sporne.
Wpis staje się widoczny w systemie KRD po jego zatwierdzeniu przez biuro informacji gospodarczej, zwykle w ciągu kilku dni roboczych.
Jakie informacje o wierzytelności trafiają do KRD?
Obowiązkowe dane dotyczące zobowiązania pieniężnego, które wierzyciel musi podać w zgłoszeniu obejmują:
- tytuł prawny;
- kwotę zaległości;
- datę powstania zaległości;
- informację o kwestionowaniu przez dłużnika istnienia całości lub części zobowiązania;
- datę wysłania listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi do rąk własnych wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenia o zamiarze przekazania danych do biura informacji gospodarczej, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura;
- informację w przedmiocie przedawnienia roszczenia.
W rozwinięciu powyższego wyliczenia należy wskazać, że przez tytuł prawny należy rozumieć podstawę zobowiązania dłużnika do zapłaty określonej kwoty. Natomiast przez kwotę zaległości należy rozumieć przeterminowaną należność nieuiszczoną w terminie wymagalności.
| Kryterium | Konsument | Przedsiębiorca |
| Minimalny okres opóźnienia | 30 dni od wysłania wezwania do zapłaty | 30 dni od upływu terminu płatności |
| Wymagane wezwanie do zapłaty | Tak – z informacją o zamiarze wpisu do KRD | Nie jest obowiązkowe, ale zalecane |
| Kwota minimalna długu | 200 zł | 500 zł |
| Charakter wierzytelności | Musi być bezsporna i wymagalna | Musi być bezsporna i wymagalna |
| Czas ujawnienia w KRD | Po pozytywnej weryfikacji – zwykle kilka dni | Po pozytywnej weryfikacji – zwykle kilka dni |
| Usunięcie wpisu | Po spłacie długu – obowiązek wierzyciela w 14 dni | Po spłacie długu – obowiązek wierzyciela w 14 dni |
Sprzeciw dłużnika dot. wpisu w KRD
Odnosząc się do obowiązku przekazania informacji o kwestionowaniu przez dłużnika istnienia całości lub części zobowiązania, podnieść należy, że jeśli dłużnik kwestionuje zasadność zobowiązania na drodze sądowej – do czasu wydania prawomocnego orzeczenia informacja gospodarcza może być ujawniania przez biuro, ale obligatoryjnie z ww. adnotacją, zaś po wydaniu orzeczenia, jeśli nie potwierdzi ono zasadności zobowiązania – powinna ona być niezwłocznie usunięta, a w przypadku oddalenia przez sąd roszczeń dłużnika – powinna być dalej ujawniana. Drugim najczęściej spotykanym przypadkiem kwestionowania przez dłużnika zobowiązania jest złożenie sprzeciwu do biura. Ten przypadek musi jednak każdorazowo podlegać ocenie prawnej co do zasadności poniesionych zarzutów dotyczących nieaktualności, nieprawdziwości, niekompletności lub przekazania lub przechowywania niezgodnie z ustawą informacji gospodarczych mających status informacji aktualnych.
Wierzyciel może także przekazać do KRD informacje o zobowiązaniu dłużnika, gdy są spełnione łącznie następujące warunki:
- zobowiązanie zostało stwierdzone tytułem wykonawczym (wyrokiem lub nakazem zapłaty opatrzonym w klauzulę wykonalności);
- upłynęło co najmniej 14 dni od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika, a jeżeli dłużnik nie wskazał takiego adresu – na adres miejsca zamieszkania, siedziby lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej, pisma zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura;
- wierzyciel przekazał do biura informację określającą dane organu orzekającego, datę wydania i sygnaturę tytułu wykonawczego stwierdzającego to zobowiązanie;
- nie upłynęło 6 lat od dnia stwierdzenia zobowiązania prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd.
Kiedy wierzyciel powinien uaktualnić dane w KRD?
Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.u.i.g. wierzyciel jest zobowiązany niezwłocznie, nie później jednak niż
w terminie 14 dni od dnia powzięcia o tym informacji, do aktualizacji informacji zgłoszonych do biura,
w przypadku:
- częściowego lub całkowitego wykonania zobowiązania;
- wygaśnięcia zobowiązania z innych przyczyn;
- stwierdzenia, że przekazane informacje gospodarcze są nieprawdziwe;
- stwierdzenia zmiany w zakresie danych przekazanych do KRD.
Co za tym idzie, w przypadku częściowej spłaty przez dłużnika zobowiązania wpisanego do KRD wierzyciel ma zatem obowiązek aktualizacji tych informacji poprzez zmianę kwoty zadłużenia. To samo dotyczy spłaty wpisanej do biura kwoty zobowiązania dokonanej przez organy egzekucyjne.
Do wygaśnięcia zobowiązania z innych przyczyn niż w skutek wykonania zobowiązania może dojść np. w sytuacji umorzenia długu przez wierzyciela. Wygaśnięcia zobowiązania nie należy jednak mylić z przedawnieniem. Przedawnienie nie oznacza, że zobowiązanie przestaje istnieć. Oznacza to jedynie, że wierzyciel nie może dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia w drodze przymusowej jego realizacji.
O nieprawdziwych informacjach gospodarczych możemy mówić w przypadku, gdy wierzyciel podał błędne dane we wniosku o wpis danego długu (czy to dotyczące samego zobowiązania czy też osoby dłużnika).
Wierzyciel ma także obowiązek aktualizacji w sytuacji zmiany danych przekazanych do KRD. Wszelkie zatem zmiany danych dłużnika, wierzyciela lub samego zobowiązania (np. fakt jego przedawnienia) powinny zostać zgłoszone do rejestru.
Obowiązek aktualizacji danych wierzyciel powinien spełnić w ciągu 14 dni od dnia uzyskania informacji o danej zmianie.
Niewypełnienie przez wierzyciela obowiązku aktualizacji informacji w przypadkach wyżej opisanych grozi sankcją w postaci możliwości nałożenia na wierzyciela grzywny w wysokości do 30 000 zł.
W przypadku zbycia wierzytelności, której dane znajdują się w biurze informacji gospodarczej, zbywca ma obowiązek przekazania do biura informacji o zbyciu wierzytelności. Zbywca wierzytelności jest jednak zwolniony z obowiązków wymienionych w art. 29 ust. 1 i 2 u.u.i.g., i to od chwili, w której przekazał informacje o zbyciu wierzytelności do biura.
Wpis do KRD bez wyroku – czy to możliwe?
Tak – wpis do KRD jest możliwy również bez prawomocnego wyroku sądowego. Wierzyciel nie musi uzyskiwać wyroku, jeśli zobowiązanie jest wymagalne i spełnione są przesłanki określone w u.u.i.g. W praktyce oznacza to, że wystarczą: tytuł prawny zobowiązania, upływ wymaganej liczby dni od terminu płatności lub wezwania do zapłaty oraz brak wniesionych skutecznie zastrzeżeń co do istnienia zobowiązania.
Natomiast jeżeli wpis opiera się na tytule wykonawczym (np. wyroku albo nakazie zapłaty z klauzulą wykonalności), zgodnie z przepisami obowiązuje uproszczony tryb – wierzyciel może przekazać informację po 14 dniach od doręczenia wezwania z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych, co wskazuje na możliwość działania również „bez wyroku”.
Kiedy wierzyciel musi usunąć wierzytelności z KRD?
Zgodnie z art. 29 ust. 2. u.u.i.g. w przypadku stwierdzenia nieistnienia zobowiązania wierzyciel jest zobowiązany niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia tej informacji, wystąpić do biura z żądaniem usunięcia informacji gospodarczych dotyczących tego zobowiązania.
Dokumentami potwierdzającymi nieistnienie lub wygaśnięcie zobowiązania mogą być m.in.:
- potwierdzenie wykonania zobowiązania;
- prawomocny wyrok oddalający powództwo co do całości zobowiązania;
- prawomocny wyrok stwierdzający, że zobowiązanie w całości nie istnieje lub wygasło;
- oświadczenie wierzyciela o zwolnieniu dłużnika z długu w całości;
- oświadczenie o przejęciu całości długu przez inny podmiot;
- przelew wierzytelności objętej zobowiązaniem w całości na inny podmiot;
- potwierdzenie dokonania skutecznego potrącenia z wierzytelnością wyższą niż objętą zobowiązaniem.
Niewypełnienie przez wierzyciela obowiązku usunięcia informacji w ww. przypadku grozi sankcją w postaci możliwości nałożenia na wierzyciela grzywny w wysokości do 30 000 zł.
Wierzytelności w postępowaniach upadłościowych a wpis do KRD
Upadłość układowa skutkuje zawarciem układu (porozumienia) między stronami. Porozumienie to ma na celu zapewnienie wierzycielom spłaty przysługujących im wierzytelności na korzystniejszych warunkach niż nastąpiłoby to w przypadku likwidacji majątku dłużnika. Układ zawarty w toku postępowania obejmuje częściową redukcję zobowiązań dłużnika i często przewiduje także rozłożenie spłaty zobowiązania na raty. Następuje zatem odsunięcie w czasie terminu płatności zobowiązania. Co za tym idzie zmienia się także termin wymagalności roszczenia wierzyciela objętego układem.
Przepisy ustawy nie wskazują wierzycielowi prawidłowego toku postępowania w przypadku zawarcia przez dłużnika układu, lecz dla bezpieczeństwa przyjąć należy, że jeśli w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości układowej doszło do rozłożenia na raty zobowiązania dłużnika, które wpisane jest do KRD, wierzyciel powinien dokonać usunięcia zobowiązania dłużnika objętego układem z rejestru. Dopiero w przypadku niewykonania przez dłużnika postanowień układu (np. poprzez brak zapłaty poszczególnych rat) wierzyciel uprawniony jest do uruchomienia procedury związanej z wpisem długu do rejestru przy spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 15 u.u.i.g.
W przypadku, gdy wpis do KRD nastąpił na podstawie tytułu wykonawczego (wyrok, nakaz zapłaty opatrzony klauzulą wykonalności) a następnie sąd ogłosił upadłość układową dłużnika obejmującą zgłoszone do KRD roszczenie, wierzyciel powinien usunąć z rejestru taki wpis. Zgodnie bowiem z art. 170 prawa restrukturyzacyjnego z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa.
Zawieszone postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem mogą zostać podjęte na wniosek wierzyciela. Tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, obejmujące wierzytelności objęte układem, tracą wykonalność z mocy prawa. Co za tym idzie, po ogłoszeniu upadłości układowej tytuły wykonawcze tracą moc, a więc wierzyciel powinien usunąć wpis dokonany na jego podstawie.
KRD a wierzytelności w postępowaniach upadłościowych lub komorniczych
W przypadku postępowań upadłościowych rozróżnić należy postępowania prowadzone, gdy dłużnikiem jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą oraz postępowania prowadzone, gdy dłużnikiem jest osoba prawna.
Jeśli postępowanie upadłościowe prowadzone jest w stosunku do osób fizycznych może nastąpić umorzenie zobowiązań dłużnika. Oddłużenie nie następuje jednak automatycznie – musi zostać poprzedzone postępowaniem sądowym i wykonaniem przez dłużnika tzw. planu spłaty wierzycieli. Jeśli zatem w postępowaniu upadłościowym doszło do umorzenia części zobowiązania należnego wierzycielowi , które to objęte jest wpisem do rejestru wierzyciel powinien usunąć dane objęte wpisem.
W przypadku, gdy postępowanie upadłościowe dotyczy osoby prawnej nie następuje umorzenie zobowiązań. Choć kwestia wpisu zobowiązania upadłego do rejestru nie została w przepisach uregulowana często stosowaną praktyką pozostaje uaktualnienie wpisu o dokonane wpłaty oraz pozostawienie informacji o kwocie pozostałej do zapłaty przez dłużnika.
Niezależnie zaś od tego czy upadły jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą czy też osobą prawną, wierzyciel powinien pamiętać o obowiązku aktualizowania danych dłużnika (zarówno dotyczących samego dłużnika jak i kwoty zobowiązania).
W przypadku zakończenia postępowania komorniczego z uwagi na wyegzekwowanie od dłużnika należności objętej wpisem do rejestru, wierzyciel zobowiązany jest w terminie 14 dni do usunięcia informacji o dłużniku z rejestru. Jeśli natomiast postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na niewypłacalność dłużnika, sytuacja ta nie powoduje, iż zobowiązanie przestaje istnieć. W dalszym ciągu zobowiązanie dłużnika może widnieć w rejestrze z zachowaniem przez wierzyciela zasady aktualizacji zawartych informacji w przypadku dokonania wpłaty przez dłużnika.
Wpis do KRD – FAQ
Jak wpisać dłużnika do KRD?
Aby wpisać dłużnika do KRD, wierzyciel musi posiadać wymagalne zobowiązanie (min. 500 zł dla firm, 200 zł dla konsumentów), które nie zostało spłacone od co najmniej 30 dni. Konieczne jest też wcześniejsze wysłanie wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu do KRD.
Czym grozi wpisanie do KRD?
Wpis do KRD skutkuje utratą wiarygodności finansowej. Może uniemożliwić wzięcie kredytu, zawarcie umowy leasingu czy współpracę z kontrahentami. Dane z KRD są dostępne dla banków, firm pożyczkowych i przedsiębiorców sprawdzających rzetelność dłużników.
Po jakim czasie znika wpis do KRD?
Wpis do KRD może widnieć w rejestrze maksymalnie przez 6 lat od dnia powstania zobowiązania. Wcześniejsze usunięcie wpisu następuje, gdy dług zostanie spłacony lub gdy zobowiązanie wygaśnie – wierzyciel ma wtedy obowiązek zaktualizować lub usunąć wpis w ciągu 14 dni.
