Bezskuteczność czynności prawnej oznacza, że dokonana czynność nie wywołuje określonych skutków prawnych wobec wskazanych osób albo do czasu spełnienia ustawowych przesłanek. Dla pełnego zrozumienia tego mechanizmu pomocne jest także hasło czynność prawna definicja, ponieważ bezskuteczność odnosi się właśnie do skutków dokonywanej czynności. W przeciwieństwie do nieważności nie oznacza to, że czynność nie istnieje lub jest od początku wadliwa.
Prawo cywilne wyróżnia kilka rodzajów bezskuteczności, w szczególności:
- bezskuteczność zawieszoną,
- bezskuteczność względną,
- bezskuteczność wobec określonych osób.
Przykładem bezskuteczności zawieszonej jest czynność dokonana przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego. Do czasu potwierdzenia czynność nie wywołuje pełnych skutków prawnych.
Innym przykładem jest tzw. skarga pauliańska. W takim przypadku umowa pozostaje ważna pomiędzy jej stronami, jednak może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela, który został pokrzywdzony wskutek dokonanej czynności.
Różnica pomiędzy nieważnością a bezskutecznością ma istotne znaczenie. Umowa nieważna nie wywołuje skutków wobec nikogo, natomiast czynność bezskuteczna może pozostawać w pełni ważna pomiędzy stronami, a jedynie nie wywoływać określonych skutków wobec innych podmiotów lub do czasu spełnienia dodatkowych wymagań. W sporach sądowych prawidłowe ustalenie, czy dana czynność jest nieważna czy jedynie bezskuteczna, ma zasadniczy wpływ na sposób dochodzenia ochrony prawnej oraz rodzaj przysługujących roszczeń.