Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne lub prawne sprzedanej rzeczy. Powstaje z mocy prawa i nie wymaga dodatkowych postanowień umownych ani wystawienia dokumentu gwarancyjnego. Jej celem jest ochrona kupującego w sytuacji, gdy zakupiona rzecz nie odpowiada umowie, posiada wady zmniejszające jej wartość lub użyteczność albo nie ma właściwości, o których zapewniał sprzedawca.
W ramach rękojmi kupujący może – w zależności od okoliczności – żądać:
- usunięcia wady,
- wymiany rzeczy na wolną od wad,
- obniżenia ceny,
- odstąpienia od umowy, jeżeli wada ma charakter istotny.
Odpowiedzialność z tytułu rękojmi jest niezależna od winy sprzedawcy. Oznacza to, że sprzedawca odpowiada za istnienie wad nawet wtedy, gdy nie wiedział o ich występowaniu. W relacjach pomiędzy przedsiębiorcami przepisy dopuszczają możliwość ograniczenia lub wyłączenia rękojmi. Takie postanowienia są często spotykane w profesjonalnym obrocie gospodarczym, jednak ich skuteczność zależy od treści umowy oraz okoliczności konkretnej transakcji.
Rękojmi nie należy mylić z gwarancją. Rękojmia wynika bezpośrednio z ustawy, natomiast gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta i może przewidywać odmienny zakres ochrony. Orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje, że uprawnienia z rękojmi mają charakter ustawowy i nie są uzależnione od udzielenia gwarancji ani od istnienia innych zabezpieczeń jakości.
Podstawa prawna
- art. 556–576 KC