Właściwość sądu określa, który konkretny sąd jest uprawniony do rozpoznania danej sprawy. W odróżnieniu od jurysdykcji nie dotyczy wyboru państwa, lecz wskazuje właściwy sąd działający w ramach krajowego systemu sądownictwa.
Przepisy wyróżniają kilka rodzajów właściwości, w szczególności:
- właściwość rzeczową,
- właściwość miejscową,
- właściwość funkcjonalną,
- właściwość wyłączną.
W większości spraw gospodarczych pozew wnosi się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego. Przepisy przewidują jednak liczne wyjątki, umożliwiające skierowanie sprawy do innego sądu, np. miejsca wykonania umowy. Strony prowadzące działalność gospodarczą często zamieszczają w umowach tzw. klauzulę prorogacyjną, w której uzgadniają właściwość określonego sądu. Takie porozumienie jest co do zasady dopuszczalne, o ile nie narusza przepisów o właściwości wyłącznej.
Prawidłowe ustalenie właściwego sądu ma istotne znaczenie dla sprawnego prowadzenia postępowania. Wniesienie pozwu do niewłaściwego sądu może prowadzić do przekazania sprawy innemu sądowi, co wydłuża czas dochodzenia roszczeń. W praktyce sporów gospodarczych warto już na etapie sporządzania umowy rozważyć, czy wskazanie konkretnego sądu nie ułatwi późniejszego dochodzenia praw i nie ograniczy kosztów postępowania.
Podstawa prawna
- art. 15–46 Kodeks postępowania cywilnego