ZADZWOŃ 505 079 355

DMS LEGAL · BAZA WIEDZY

PSA czy spółka z o.o. – którą formę działalności wybrać?

Adwokat Michał Stajniak spółka akcyjna

Założyciele planują nową firmę i stają przed wyborem: prosta spółka akcyjna czy spółka z o.o.? Sama wysokość kapitału potrzebnego do rejestracji nie daje pełnej odpowiedzi. Znaczenie ma również to, czy wspólnicy wnoszą pieniądze, majątek lub pracę, kto będzie podejmował decyzje oraz czy w przyszłości do spółki mają dołączyć inwestorzy.

Różnice między PSA a spółką z o.o. wpływają nie tylko na założenie firmy, lecz także na jej codzienne prowadzenie, koszty i możliwość zmiany struktury właścicielskiej. Warto je poznać przed przygotowaniem umowy spółki.

Dla firmy prowadzonej przez stałe grono wspólników odpowiednie mogą być inne rozwiązania niż dla startupu planującego kolejne rundy finansowania. Trzeba też uwzględnić zasady reprezentacji, obowiązki księgowe i sposób wynagradzania osób zaangażowanych w działalność.

Dopiero zestawienie tych kwestii z planami założycieli pozwala ocenić, która forma lepiej odpowiada potrzebom przedsięwzięcia.

PSA czy spółka z o.o.? Porównaj wkłady, inwestorów, zarządzanie, ZUS i koszty prowadzenia spółki.
Spis treści
  1. Czym różni się PSA od spółki z o.o.?
  2. Czy za pracę lub usługi można objąć akcje albo udziały?
  3. Która forma lepiej odpowiada planom pozyskania inwestora?
  4. Jak wygląda zarządzanie PSA i spółką z o.o.?
  5. Czy wybór PSA zamiast spółki z o.o. zmienia obowiązek opłacania składek ZUS?
  6. Jakie podatki i obowiązki księgowe dotyczą obu spółek?
  7. Kiedy lepiej wybrać spółkę z o.o., a kiedy PSA?
  8. Podsumowanie

Czym różni się PSA od spółki z o.o.?

PSA i spółka z o.o. są spółkami kapitałowymi, lecz różnią się sposobem finansowania i organizacji. W spółce z o.o. występuje kapitał zakładowy oraz udziały. W PSA tworzy się kapitał akcyjny i obejmuje akcje, także w zamian za pracę lub usługi, które nie zasilają tego kapitału.

Spółką z o.o. zarządza zarząd, natomiast w PSA można powołać zarząd albo radę dyrektorów. Różnią się również formalności przy zmianie właścicieli: zbycie udziałów co do zasady wymaga podpisów notarialnie poświadczonych, a przeniesienie akcji PSA wiąże się z wpisem nabywcy do rejestru akcjonariuszy.

Czy kapitał akcyjny PSA w wysokości 1 zł wystarczy do rozpoczęcia działalności?

Jeden złoty to minimalna wysokość kapitału akcyjnego PSA, a nie budżet na uruchomienie firmy. Spółka potrzebuje środków choćby na księgowość, umowy i bieżące zobowiązania. W spółce z o.o. minimalny kapitał zakładowy wynosi 5000 zł, lecz także ta kwota nie przesądza o rzeczywistych potrzebach finansowych.

Czy za pracę lub usługi można objąć akcje albo udziały?

W prostej spółce akcyjnej można objąć akcje w zamian za zobowiązanie do świadczenia pracy lub usług. W spółce z o.o. praca i usługi nie mogą natomiast stanowić wkładu na pokrycie udziałów. To istotna różnica, gdy jeden z założycieli wnosi przede wszystkim swoje kompetencje, a drugi finansuje rozwój firmy.

Przykładowo programista może objąć akcje PSA w zamian za pracę nad produktem, zgodnie z warunkami określonymi w umowie spółki. Należy wskazać, jaką pracę ma wykonać i przez jaki czas. Taki wkład nie zasila kapitału akcyjnego, dlatego spółka nadal potrzebuje środków na bieżące wydatki. W spółce z o.o. udział założyciela w zyskach można ułożyć inaczej, lecz udziały muszą zostać pokryte wkładem dopuszczonym przez KSH.

Przed przyznaniem akcji za pracę warto też ustalić, co stanie się, jeśli założyciel przerwie współpracę przed wykonaniem uzgodnionych świadczeń. Pozostawienie tej kwestii bez odpowiedzi może prowadzić do sporu o zakres obowiązków i prawa akcjonariusza.

Która forma lepiej odpowiada planom pozyskania inwestora?

PSA może być wygodna, gdy założyciele przewidują kolejne zmiany w gronie właścicieli. Inwestor może jednak wejść także do spółki z o.o. W obu przypadkach znaczenie mają postanowienia umowy spółki oraz sposób, w jaki inwestor ma uzyskać akcje lub udziały. Przed wyborem formy warto ustalić:

  • czy inwestor ma nabyć prawa od obecnego właściciela, czy wnieść środki bezpośrednio do spółki
  • czy planowane są kolejne rundy finansowania i zmiany udziału założycieli
  • jakie zgody i ograniczenia zbycia mają chronić dotychczasowych właścicieli

Zbycie udziałów w spółce z o.o. co do zasady wymaga umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi.

W PSA zbycie akcji wymaga formy dokumentowej, a nabycie jest zasadniczo skuteczne po wpisie inwestora do rejestru akcjonariuszy. Rejestr ten wiąże się również z bieżącą obsługą spółki.

PSA czy spółka z o.o. - którą formę działalności wybrać?

Jak wygląda zarządzanie PSA i spółką z o.o.?

W spółce z o.o. sprawy spółki prowadzi i reprezentuje ją zarząd. W PSA założyciele mogą wybrać zarząd albo radę dyrektorów. Wybór należy uwzględnić w umowie spółki, ponieważ określa, kto podejmuje bieżące decyzje i podpisuje dokumenty w jej imieniu.

Jak zarządza się spółką z o.o.?

Zarząd odpowiada za prowadzenie spraw spółki z o.o. i jej reprezentację. Umowa spółki może określać zasady powoływania zarządu oraz sposób reprezentacji przy kilku członkach. Jeśli przyjęte zasady wymagają później modyfikacji, należy zadbać o odpowiednie dokumenty i zgłoszenie zmiany sposobu reprezentacji spółki z o.o. w KRS. Przy planowaniu większych transakcji trzeba też ustalić, które decyzje wymagają uchwały wspólników.

Czym różni się rada dyrektorów PSA od zarządu?

Rada dyrektorów PSA łączy prowadzenie spraw spółki, jej reprezentację i nadzór nad działalnością. Alternatywą jest model z zarządem, w którym umowa spółki może przewidywać również radę nadzorczą. Przy wyborze modelu warto określić podział zadań, aby było jasne, kto przygotowuje decyzje, kto je zatwierdza i kto działa wobec kontrahentów.

Jeżeli rada dyrektorów liczy kilka osób, umowa spółki i przyjęte zasady działania powinny odpowiadać rzeczywistemu sposobowi współpracy założycieli. Trzeba zwłaszcza ustalić, czy określone sprawy mają być rozstrzygane wspólnie oraz jak spółka będzie reprezentowana przy podpisywaniu umów.

Czy wybór PSA zamiast spółki z o.o. zmienia obowiązek opłacania składek ZUS?

Tak, zasady dotyczące składek ZUS mogą się różnić, zwłaszcza gdy spółka ma jednego właściciela. Jedyny wspólnik spółki z o.o. jest objęty ubezpieczeniami z tytułu posiadania udziałów w jednoosobowej spółce. Samo posiadanie akcji PSA nie tworzy takiego obowiązku.

Inaczej wygląda sytuacja akcjonariusza PSA, który obejmuje akcje w zamian za świadczenie pracy lub usług. Z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Znaczenie ma więc nie tylko liczba właścicieli, lecz także rodzaj wkładu określony w umowie spółki.

Osobno należy ocenić wynagrodzenie za pełnienie funkcji w organie spółki, umowę o pracę lub umowę zlecenia. Każdy z tych tytułów może wpływać na obowiązki składkowe niezależnie od posiadania akcji albo udziałów.

Jakie podatki i obowiązki księgowe dotyczą obu spółek?

Zarówno PSA, jak i spółka z o.o. są podatnikami CIT i prowadzą księgi rachunkowe. W obu przypadkach trzeba sporządzać roczne sprawozdanie finansowe oraz przekazywać wymagane dokumenty do KRS. PSA nie jest więc sposobem na uniknięcie pełnej księgowości.

Porównanie obciążeń nie kończy się jednak na podatku płaconym przez spółkę. Znaczenie ma to, czy zysk pozostanie w firmie, zostanie wypłacony właścicielom, czy założyciele będą otrzymywać wynagrodzenie za pracę lub pełnienie funkcji. Każde z tych rozwiązań może mieć inne skutki podatkowe i składkowe.

PSA czy spółka z o.o. - którą formę działalności wybrać?

Kiedy lepiej wybrać spółkę z o.o., a kiedy PSA?

Spółka z o.o. może być odpowiednia dla firmy prowadzonej przez stałe grono wspólników, które nie planuje częstych zmian właścicielskich ani przyznawania praw za pracę. Przykładem jest działalność usługowa finansowana wkładami wspólników i rozwijana bez udziału zewnętrznych inwestorów.

PSA warto rozważyć, gdy założyciele przewidują wejście inwestorów lub chcą przyznać akcje osobie wnoszącej pracę albo usługi. Znaczenie mają wtedy zasady obejmowania i przenoszenia akcji, rejestr akcjonariuszy oraz możliwość wyboru modelu zarządzania. Żadna z tych form nie jest jednak automatycznie korzystniejsza dla każdego przedsięwzięcia.

Co ustalić przed przygotowaniem umowy spółki?

Przed wyborem wzorca umowy lub przygotowaniem własnych postanowień należy określić wkłady, źródła finansowania kolejnych etapów i sposób podejmowania kluczowych decyzji.

Trzeba też ustalić, na jakich warunkach dołączy inwestor oraz jak założyciele będą mogli wyjść z przedsięwzięcia. Te ustalenia pozwalają ocenić, czy potrzebne rozwiązania da się ująć w wybranej formie spółki.

Podsumowanie

Wybór między PSA a spółką z o.o. zależy od sposobu finansowania firmy, wkładów założycieli i planów dotyczących inwestorów. Spółka z o.o. może odpowiadać stałemu gronu wspólników. PSA pozwala natomiast objąć akcje za pracę lub usługi.

Obie formy wymagają pełnej księgowości i podlegają CIT. Różnice dotyczą także zarządzania, zmiany właścicieli oraz składek ZUS. Przed założeniem spółki należy ustalić, kto wnosi środki, kto podejmuje decyzje i na jakich zasadach do przedsięwzięcia może dołączyć inwestor.

Najczęściej zadawane pytania PSA czy spółka z o.o.

Czy PSA jest tańsza w prowadzeniu niż spółka z o.o.?

PSA ma niższy minimalny kapitał niż spółka z o.o., ale nie oznacza to niższych kosztów prowadzenia działalności. Obie spółki wymagają pełnej księgowości, a PSA dodatkowo prowadzenia rejestru akcjonariuszy przez uprawniony podmiot.

Czy jedyny akcjonariusz PSA musi płacić składki ZUS?

Samo posiadanie wszystkich akcji PSA nie powoduje obowiązku opłacania składek ZUS z tego tytułu. Obowiązek powstaje jednak, gdy akcjonariusz wnosi do spółki wkład w postaci pracy lub usług. Składki mogą wynikać również z zatrudnienia albo sposobu wynagradzania za pełnienie funkcji.

Czy inwestor może dołączyć do spółki z o.o.?

Inwestor może dołączyć do spółki z o.o., nabywając udziały od wspólnika albo obejmując nowe udziały. Każdy wariant wymaga sprawdzenia umowy spółki i odpowiednich formalności.

Czy akcje PSA można przenieść bez udziału notariusza?

Zbycie akcji PSA wymaga co do zasady formy dokumentowej, więc sama umowa przeniesienia nie wymaga notarialnego poświadczenia podpisów. Nabycie akcji staje się zasadniczo skuteczne po wpisaniu nabywcy do rejestru akcjonariuszy.

Czy wybór PSA zwalnia z prowadzenia pełnej księgowości?

Wybór PSA nie zwalnia z prowadzenia pełnej księgowości. Zarówno prosta spółka akcyjna, jak i spółka z o.o. prowadzą księgi rachunkowe oraz sporządzają roczne sprawozdania finansowe. Przy porównywaniu form działalności należy więc uwzględnić obsługę księgową w kosztach obu wariantów.

O autorze

Adwokat Michał Stajniak

Adwokat dla przedsiębiorców. Zajmuje się obsługą prawną spółek, zmianami w KRS, analizą umów i doradztwem dla zarządów oraz wspólników. Autor publikacji wyjaśniających praktyczne zagadnienia prawa gospodarczego i funkcjonowania spółek.

Więcej o autorze i kancelarii